پل خواجو

پل خواجو اصفهان،پل خواجو تاریخچه،تاریخچه پل خواجو اصفهان،پل خواجو+عکس،پل خواجو مالزی

مکانهای دیدنی اصفهان

سی سه پل , پل خواجو , منارجنبان , مدرسه چهارباغ , کاخ هشت بهشت , عالیقاپو , چهل ستون , مسجد شیخ لطف الله

پل بابا رکن الدین یا پل خواجو، در شهر اصفهان و بر روی رودخانه زایندهرود در شرق سی وسه پل قرار دارد. این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست .پل خواجو را پل شاهی و بابا رکن الدین و شیراز و حسن آباد هم نامیدهاند و از بناهای شاه عباس دوم صفوی است که در سال ۱۰۶۰ هجری قمری بنا شدهاست. درازای پل ۱۳۳ متر و پهنای آن ۱۲ متر است . این پل را به نامهای دیگری نیز خواندهاند ولی به سبب قرار گرفتن در محله خواجو به پل خواجو بنام است .به گفته برخی قبلا در زمان قاجاریه طبقه دیگری روی پل بوده که توسط حاکم آن زمان قاجار که نامش نا معلوم است تخریب شده است .
پل خواجو به خاطر معماری و تزئینات کاشیکاری آن از دیگر پلهای زاینده رود مشهورتر است . پل خواجو که در دوران صفوی یکی از زیباترین پلهای جهان به شمار میرفت ، بیشتر به منزله سد و بند بودهاست . در میان هریک از دو ضلع شرقی و غربی پل ساختمانی بنا شده که شامل چند اتاق مزین به نقاشی است . این ساختمان که (شاه نشین) نامیده میشود در آن دوره جایگاه بزرگان و امیرانی بوده که برای تماشای مسابقات شنا و قایقرانی بر روی دریاچه مصنوعی به این مکان فراخوانده میشدند .در گوشههای ضلع شرقی پل خواجو دو شیرسنگی وجودداردکه ظاهرا” نمادسپاهیان بختیاری ومحافظ اصفهان در عصرصفویه هستند . پل خواجو دارای ۲۴ دهانهاست که از مکعبهای به دقت تراشخورده ساخته شده و در بخش میانی ، با سدهای چوبی برای گرفتن جلو رودخانه مسدود گردیدهاست .۱۳۸۸ با اینکه در حفاظت و مرمت آثار تاریخی، اصلی به نام حفظ اصالت و سندیت طرح و ماده تشکیلدهنده اثر وجود دارد ولی دستاندرکاران جمهوری اسلامی در سال با تعویض سنگهای قدیمی پلهها با سنگهای جدید به اصلیت این بنای اصیل ایرانی آسیب زدند . شعرای اصفهان درباره پل خواجو اشعار زیبایی سروده و در این سرودهها زیباییهای آن را ستودهاند . از جمله این سرودهها قصیده بلند صائب تبریزی در وصف یکی از روزهای جشن و چراغانی در کنار این پل است . به نوشته تاریخ نگاران و پژوهشگرانی که درباره سلسله صفوی بررسی کردهاند، هدف شاه عباس دوم از ساختن پل خواجو پیوند دادن دو محله خواجو و دروازه حسن آباد با تخت فولاد و راه شیراز بودهاست . گردشگران و جهانگردانی که در دورههای گوناگون به اصفهان آمدهاند ، زیباییهای پل خواجو را ستوده ، آن را در زمره شاهکارهای جاودانه معماری ایرانی و اسلامی به شمار آوردهاند .

یکی از معروفترین و پربازدیدترین محل های تاریخی در ایران در شهر اصفهان قرار دارد و نام آن پل خواجو است.قابل ذکر است که اطراف پل مانند قدم در ایام بهار و تابستان و روزهاى تعطیل، محل گردشگاه عموم اهالى است و بعضى روزها به حدئ جمعیت زیاد است که راه عبور و مرور در طبقه دوم تقریباً مشکل و سخت می گردد. و بازدیدکنندگان به سختی عبور می کنند.

بهتر است بدانید که از مزایاى اختصاصى این پل سدى بوده که براى آن در موقع ساختن در نظر گرفته شده است که هر زمان اقتضاء داشته با بستن چشمه هاى پایین آب بالا مى آمده و حکم دریاچه و سدى پیدا مى کرده و از این رو گفته اند: داراى جهان پناه عباس دریاچه و سد و پل بنا کرد

قابل توجه است که بناى این سد و دریاچه براى این بوده که منظره عمارات و باغ هاى واقع در آن محل باشد و در هنگام جلوس در آن عمارات و باغات از منظره دریاچه اى که با بستن سد ایجاد مى گردید لذت بخش باشد. لازم به ذکر است که این پل علاوه بر اینکه براى عبور و مرور قوافل و عابران ساخته شده بود براى تفرج و گردش مردم و پادشاه نیز مناسب بوده است. در واقع چنانچه از قصص الخاقانى نقل شده در سال (1060 ه.ق) که پل ساخته شد و به پل شاهى مشهور شد جالب است بدانید که بعد از تعطیلات نوروز آن سال برحسب فرمان شاه عباس ثانى پل را آیین بندى و چراغان کردند و هر یک از غره هاى آن را یکى از امراء و بزرگان تزیین نمود و براى جشن فراهم گردید و شعراى مشهدى قصیده اى در 45 بیت و نیز صائب تبریزى قصیده اى در وصف آن چراغانى و جشن سروده اند.

مؤلف تاریخ اصفهان ورى چنین گفته درباره پل خواجو :

جالب است بدانید که مبانى شگرف اصفهان یکى پل هایى است که روى زاینده رود بنا شده مانند پل بابا رکن الدین که به پل خواجو مشهور است. در واقع ریشه و اساسش قبل از عجم بوده و زمان ترکمان هاى آق قوینلو تعمیرى از آن شده و به عهده صفویه مرتبه بالا را طرح انداخته و در بیگلربیگى صدر اصفهانى روى مرتبه فوقانى بالاخانه ساخته بود به نام خود که در 1310 اجزاى ظل السلطان تخریب کردند و راه چهار باغ نو است براى تخت پولاد.بهتر است بدانید که نا میدن آن به پل خواجو به خاطر این است که در مجاورت محله خواجو ساخته شده و پل شیراز از این نظر که نزدیک جاده اصفهان به شیراز واقع گردیده و پل گبرها از نظر این که گبرها از این پل به محله خود می رفته ند و پل حسن آباد از جهت این که محل خواجو را در قدیم حسن آباد نامیده می شده است .و اما پل شاهى از این جهت بود که چون شاه عباس دوم در سال یک هزار و شصت پل را کامل کرد و از هر جهت آراسته گردید به پل شاهى مشهور گردید و تیمورى از آن نظر گفته اند که تیمور به داماد خود حسن پاشا دستور داده بود که آن پل را بنا کند و او نیز بنا کرد.

قابل توجه است که از گفتار مورخان مشخص است که در جاى کنونى پل هاى خواجو پل دیگرى بوده که به وضع آندراس در آمده بوده و قابل استفاده نبوده است و از این رو شاه عباس دوم دستور داده بر طبق نقشه پلى بر روى زاینده رود که در نزدیکى باغ سعادت آباد و عمارت آینه خانه بوده ساخته شود و کارکنان بر طبق دستور ساعى بوده اند که این پل از پل الله وردیخان و سایر پل ها زیباتر و بهتر ساخته گرددو مسلم پل با وضع کنونى بعد از شاه عباس دوم ایجاد شده و پلى که پیش بوده، اهمیتى از نظر ساختمان نداشته است و مسلم سطح معمارى آن پل در هنگام احداث پل الله وردیخان پائین تر بوده است. در واقع در طول این پل اختلاف است، چنانچه در گفته هاى پیش نوشته شد طول را 150 و عرض را 14 متر نوشته اند ولى در گنجینه آثار تاریخى اصفهان طول 132/5 متر و عرض 12 متر نوشته شده بود. بهتر است بدانید که عدد چشمه این پل را بعضى 26 و برخى 24 و کسانى 21 و دیگران 28 نوشته اند و گمان می رود بعضى از چشم هاى آن در زیر شن و خاک مسطور شده باشد.حتما از این شهر زیبا و پل ها و مناطق تاریخی آن دیدن کنیدو لذت ببرید.

نم و رطوبت شدید بر دیواره های پل تاریخی خواجو

«شاهین سپنتا» فعال میراثفرهنگی در این باره میگوید: «پل تاریخی خواجو با وضعیت نابسامانی مواجه شده، میزان تَرکهای فعال بر بدنه این پل تاریخی روز به روز افزایش پیدا میکند. چنانچه بهنظر میرسد دیوارهای آجری این پل در حال فرو ریختن است.»

مطالب مرتبط:

پل طبیعت تهران